Dünyanın en uzun havai tramvay hattı 2010’da Ermenistan’da açıldı.   

Ermenistan Cumhuriyeti bugün birçok zorluk yaşamakta olsa da, ülkedegenellikle Diyaspora’nın desteğiylebirçok anlamlı ve açık konuşalım güzel şeylerin de hayat bulduğu yadsınamaz bir gerçek.   

Örneğin, Ermenistan’da Syunik’in güneyinde ortaçağdan kalma, bin yıldan uzun bir tarihe sahip Tatev manastırına otomobille gidebilmek için Voroton nehrinin dik vadisine önce aşağıya inmek, sonra da yukarı tırmanmak gerekiyordu; ta ki 2010 yılında IDeA Vakfı’nın yürüttüğü Tatev Canlandırma Projesi’nin amiral gemisi Tatev’in Kanatları adlı, 5.000 metrelik dünyanın en uzun havai tramvay hattı açılıncaya kadar. Bölge bir bütün olarak turizme hazırlanıyor. Restorasyon çalışmaları, restoranlar, yatak ve kahvaltı hizmeti veren pansiyonları da içeren çalışmalar, Ermenistan devletinin desteğinde yurtdışından yatırımcılar tarafından gerçekleştiriliyor. Proje kamu ve özel girişim ortaklığına güzel bir örnek sunmakta.       

Bir kara ülkesi olması ve diğer jeo-politik faktörler nedeniyle de olsa gerek, Ermenistan’da bilgi teknolojileri büyük ilgi gören bir sektör. Lübnan kökenli Amerikalı Ermeniler Sam ve Sylva Simonian ile ekiplerinin 2011 yılında Erivanda kurduğu Tumo Center for Creative Technologies (Tumo Yaratıcı Teknolojiler Merkezi) girişimi ülkede büyük bir memnuniyet ve heyecanla karşılandı. Tumo gençler için, web ve animasyon programlama konusuna odaklanan, ama aynı zamanda oyunları ve dijital medyayı da içeren okul sonrası aktiviteler sunuyor. Burada yaratıcılık ve işbirliği gerektiren diğer alanlarda da atölye çalışmaları düzenleniyor. Bu yüzden de kısa sürede geleceğin parlak Ermeni gençleri için bir çekim merkezi haline geldi. Tumo oyun, eğlence ve BT dünyasının çok büyük isimlerini konuk etmesiyle de ünlendi. Reddit magazin haberleri web sitesinin kurucusu Alexis Ohanian ve Twitter’ın bir önceki yöneticisi, bugün Uber mühendislik bölümünün başkanı ve aynı zamanda Tumo’nun danışma kurulu üyesi Raffi Krikorian bunlardan yalnızca ikisi.  

Diyaspora’nın ilgisi yalnızca kiliselere ya da bilgisayar dünyasına yönlenmiş değil. Yerevan merkezindeki Çağlayanlar anıt kompleksi Cafesjian Ailesi Vakfı tarafından renove edilerek bölge, bakımlı bir halka açık alan haline getiriliyor ve aynı zamanda Sovyet döneminden bu yana atıl kalmış olan merdivenlerin kısımlarında inşaat çalışması sürüyor. 2009’da açılan, bir kısmı merdivenlerin arasındaki bölümün altında, bir kısmı açık havada yer alan Cafesjian Sanat Merkezi bugün modern sanat eserlerini gerek yerel halk, gerekse Erivan’ı ziyaret eden turistler için sergilemekte 

Başkentin ana caddelerinin birinde, başkanlık sarayının karşısındaki Aşıklar Parkı’nın yapımını bu kez Avrupa’dan bir Ermeni ailesinin vakfı üstlenmişti. Boghossian Vakfı bu bölgeyi 2000’li yılların ortalarında, etkinliklerin yapıldığı, ücretsiz kablosuz internet hizmetinin sağlandığı, temiz ve bakımlı bir yeşil alan olarak yeniden yapılandırdı. Burası, 20. yüzyılda kent bu yöne doğru genişlemeye başlamadan önce ormanlık alanın bir parçası olduğundan Aşıklar Parkı’ndaki bazı ağaçların yaşı 150’nin üzerinde.   

Ermenistan Cumhuriyeti’nde Diyaspora yatırımları içinde belki de en kalıcı olanı, ülkenin kuruluş yıllarında gerçekleştirildi. Ermenistan Amerikan Üniversitesi, yeni bir ülkeye yeni bir liderler kuşağı yetiştirmek amacıyla 1991 yılında kuruldu. Bu tarihten itibaren de Ermenistan’da lisans üstü eğitim veren birinci sınıf bir üniversite olarak ününü koruyan okul, 2013’de kapılarını lisans öğrencilerine de açtı. IDeA Vakfı’nın 2014 yılında, United World Colleges ağının bir parçası olarak UWC Dilijan Koleji’ni kurması Ermenistan’da eğitim alanında bir başka önemli atılımı oluşturdu. Okulda dünyanın dört bir yanından lise öğrencisi öğrenim görmekte.  

Yukarıda saydıklarımız bugün Ermenistan Cumhuriyeti’nde gerçekleştirilen dikkat çekici girişimlerden yalnızca birkaç tanesi. Gerek kâr amacı gütmeyen, gerekse ticari amaçlı, kimi Diyaspora tarafından, kimi yerel düzeyde üstlenilmiş, ama hepsi de ülkeyi ileriye taşıyan büyük ya da küçük birer adım niteliğinde çok sayıda heyecan verici proje hayata geçirilmekte.  

(Açıklama: 100 Yıl, 100 Gerçek ekibinden araştırmacı ve yazar Nareg Seferian daha önce Ermenistan Amerikan Üniversitesi ve Tatev Canlandırma Projesi’nde çalışmıştır. Her iki kuruluş da adlarının geçirilmesi için sponsorluk vermemiştir.)