Gerçek 44.

Satranç Ermenistan’da ulusal spor olarak kabul edilir.

ABD’de çok kişi beyzbol, basketbol ve Amerikan futbolu ile yaşarken, Kanada’nın da hokeyi vardır. Hindistan ve İngiliz Devlet Topluluğu’na dahil birçok ülkede kriket yaygınken, dünyanın çok sayıda ülkesinde, tabii bu arada Ermenistan’da da, futbol en yaygın izlenen sporlardandır. Ama Ermenistan aynı zamanda satrancın çok özel bir yere sahip olduğu ülkedir.

Ermenistan’da satrancın tarihi bin yıl önceye dayanır. Oyunun ülkeye İ.S. 8-9. yüzyıllardaki Arap yönetimi sırasında geldiği, Arapların da bu geleneği Hindistan’dan aldığı düşünülür. Ancak satranç Sovyet döneminde ulusal ölçekte yaygınlaşmıştır. İlk satranç kulüpleri 1920’ler – 30’larda kuruldu ve Yerevan ile ülkenin diğer yerlerinde şampiyonalar düzenlenmeye başladı.

1960’larda Tigran Petrosian’ın ün kazanmasıyla satrancın popülaritesi ve Sovyet Ermenistanı’nda izleyen sayısı iyice arttı. Petrosian dört kez Sovyet şampiyonu oldu ve 1963’de dünya birinciliğini kazanmasının yanı sıra SSCB takımının üyesi olarak çok sayıda zafere katkıda bulundu. Öyle oldu ki, Ermenistan’da satranç kendi başına bir kurum haline geldi. Bu spora ait sayısız hikaye anlatılabilir, ama gerçek şudur ki, satrancın Ermenistan’da büyük bir ağırlığı vardır.

Satrancın bir başka büyük ismi, Soğuk Savaş’ın sonlarına doğru ün kazanan, daha sonra da bilgisayara karşı oynadığında büyük ilgi çeken ve bugün Rusya’nın popüler figürlerinden biri olan Garry Kasparov’dur. Azerbaycan’da, Bakü’de doğan Kasparov’un annesi Ermenidir. Ancak Dağlık Karabağ geriliminin zirveye tırmandığı sıralarda etnik kökeni nedeniyle doğduğu kenti terk etmek zorunda kalmış, ama satranç dünyasında hiçbir zaman Ermenistan’ı temsilen oynamamıştır.

Ermenistan, gerek uluslararası turnuvalara ev sahipliği yaparak, gerekse satrançtaki gücünü sergilemek üzere dünyanın dört bir yanına bireysel oyuncular ve takımlar göndererek satranç sahnesinde aktif yer almaya devam ediyor. Ülkenin Cumhurbaşkanı’nın aynı zamanda Ermenistan Satranç Federasyonu Başkanı olması, kadın, erkek ve çocuk kategorilerinde satrancın güçlü bir devlet desteğinden yararlanmasında önemli rolü var. Ermenistan, satrancı 2011 yılında okul ders programına dahil ettiğinde de medyada haber olmuştu. Ermenistan’ın bireysel ve takım seviyelerinde sıralamanın istikrarlı bir şekilde üst basamaklarında yer alması, ülkenin küçüklüğü ve nüfusun boyutları düşünüldüğünde, oldukça etkileyici bir başarıya işaret ediyor.

Konumuza ilişkin ilgi çekici bir yön de, dünyanın başka yerlerinde daha büyük, daha ticarileşmiş sporlara gösterilen ilginin Ermenistan’da satranca gösterilmesidir. Birkaç on yıl önce ulusal bir figür olan Tigran Petrosian’dan sonra bugün Levon Aronian ülke çapında ünlüler arasındadır. Ancak Aronian yalnız değil; birçoğu genç ve gelecek vaad eden bir dizi satranç ustası da ona eşlik ediyor. Ermenistan’da 1972 yılında yalnızca satrançla ilgili bir dergi yayın hayatına başladı ve aynı yıl, halen yayında olan bir satranç TV kanalı kuruldu.


Referanslar ve Diğer Kaynaklar

1. Joe Parkinson. “Winning Move: Chess Reigns as Kingly Pursuit in Armenia”, The Wall Street Journal, 3 Aralık 2012
2. “Armenia: the cleverest nation on earth”, BBC World Service: Assignment, 15 Ekim 2009, 25 dak.
3. Armenian Chess Website, “Chess in Armenia” magazine
4. Chess Federation of Armenia
5. Chess Academy of Armenia
6. Mark Crowther. “Alekhine Memorial 2013”, The Week in Chess, 1 Mayıs 2013
7. Wikipedia: “Chess in Armenia


Bizi takip edin

Levon Aronian (up against Indian chess powerhouse Viswanathan Anand) during the Alekhine Memorial 2013; Aronian won the tournament that year

Görsele ait bilgi

2013 Alekhine Anı Turnuvası sırasında Hintli satranç ustası Viswanathan Anand karşısında, o yıl turnuva şampiyonu olan Levon Aronian.


Atıf ve kaynak

Soboky tarafından eklenen kendi çektiği fotoğraf [CC-BY-SA-3.0], bkz. Wikimedia Commons


Son eklenen gerçekler

Ermeni Protestan Kilisesi Konstantinopolis’te 1846’da kuruldu.

Gerçek 94

Ermeni Protestan Kilisesi Konstantinopolis’te 1846’da...

Maraşlı Ermeniler kendilerine özgü bir geleneksel nakış sanatına sahiptir.

Gerçek 93

Maraşlı Ermeniler kendilerine özgü bir geleneksel nakış...

Türk Milli Mücadele hareketinin Erzurum Kongresi 1919’da Sanasaryan Koleji’nde toplandı.

Gerçek 92

Türk Milli Mücadele hareketinin Erzurum Kongresi 1919’da...

Korsan Kaptan Kidd Hint Okyanusu’ndaki Ermeni ticaret gemisini 1698’de ele geçirmişti.

Gerçek 91

Korsan Kaptan Kidd Hint Okyanusu’ndaki Ermeni ticaret...