Gerçek 72.

Manoogian malikanesi Detroit Belediye Başkanı’nın resmi konutudur.

Ermenistan Cumhuriyeti’ni bir yana bırakalım, gerek Montréal, Buenos Aires, Tahran ya da Sidney’de çeşitli okullara adını veren olsun, gerekse buralardaki ve diğer birçok yerdeki kiliseler ya da diğer toplum kuruluşlarının bağışçıları olarak anılanlar olsun, Ermeni Diyasporası’nın çeşitli Ermeni toplumlarında ismine sayısız kez rastlanan herhalde bir avuç kişi vardır. Bu listenin belki de ilk sırasında yer alan Alex Manoogian’dır.

Manoogian ailesi, Alex’in – genelde Ermenice Alek şeklinde kullanılır – 1901 yılında doğduğu, Osmanlı İmparatorluğu’nun Smyrna (bugünkü İzmir) kentinde toptan tahıl ticaretiyle uğraşıyordu. Ermeni Soykırımı’nın ardından, ama dehşet dolu günler bu kente ulaşmadan önce, Manoogian ailesi 1920’de Ellis Adası üzerinden Connecticut’a, oradan da 1924 yılında Michigan, Detroit’e geçti. Manoogian’ınki klasikleşmiş bir Amerikan Rüyası öyküsüdür: Az sayıda eşya ama çok güçlü bir enerjiyle Yeni Dünya’ya ulaşmak. Rüya gerçek oldu; Manoogian önce oto endüstrisinden çalıştı, sonra da Masco Corporation’a dönüşecek olan şirketin kurucu ortağı oldu.

Büyük başarısı, bugün sayısız lavaboda tek elle hem sıcak, hem soğuk su elde etmeyi sağlayan Delta musluğunun tasarımını geliştirerek kusursuz hale getirdiğinde gerçekleşti. Bu, 1954 yılı için bir devrimdi ve Masco’ya büyük bir servet kazandırdı. Zaten büyümekte olan işletme kısa sürede çarpıcı bir sıçrama yaptı, operasyonlarının kapsamını genişletti ve sonunda bugün hâlâ ev donanımları piyasasının önde gelen oyuncularından biri haline geldi.

Mühendislik ve girişimciliğinin yanı sıra Alex Manoogian, gerek sonradan yerleştiği ülkesi, gerekse halkı için büyük bir hayırseverdi. Manoogian Malikanesi olarak anılan evini 1966 yılında Detroit Belediyesi’ne bağışladı. Bugün malikane Detroit Belediye Başkanı’nın resmi konutu olarak kullanılıyor. Manoogian ailesi, Michigan’daki Wayne Eyalet Üniversitesi gibi çeşitli kamu kuruluşlarının finansmanını sağlıyor. Alex Manoogian yaptığı çalışmalar nedeniyle birçok kez ödüllendirildi. Örneğin, çeşitli farklı etnik kökenlerden gelip ABD’ye önemli katkılarda bulunan kişilere adanan Ellis Adası Onur Nişanı 1990 yılında ona verildi.

Alex Manoogian her şeyden önce Amerikalı Ermeni toplumu ve Ermeni Diyasporası’na katkıda bulunmak için çaba harcadı. 36 yıl boyunca Ermeni Genel Hayırseverler Birliği’nin (AGBU) başkanlığını yaptı. En önemli Ermeni kuruluşlarından olan AGBU’nun faaliyetleri onun döneminde yeni kurulan ve gelişmekte olan ülkelerdeki kültürel ve eğitsel çalışmaları kapsayacak şekilde genişledi, buralarda okullar ve kiliseler kuruldu, var olanlar güçlendirildi. Ermenistan’da, Erivan’da ana caddelerden birine Manoogian’ın adı verilmiştir. Ermenistan Cumhuriyeti 1995 yılında onu “Ulusal Kahraman” ünvanı ile onurlandırdı. Manoogian, Eçmiyadzin Yüksek Makamı’nın önde gelen bağışçılarından biridir ve buradaki 1982 yılında kurulan Hazine Müzesi onun adını taşır.

Alex Manoogian 1996 yılında Detroit’te hayat veda etti ve 2007 yılında eşi Marie ile birlikte Eçmiyadzin’de düzenlenen büyük bir resmi törenle yeniden toprağa verildi.


Referanslar ve Diğer Kaynaklar

1. Masco. “A Heritage Built on the American Dream
2. Lawrence Van Gelder. “Alex Manoogian, 95; Perfected Design of Single-Handled Faucet”, The New York Times, 13 Temmuz 1996
3. “Alex and Marie Manoogian Interred in Holy Etchmiadzin”, Mother See of Holy Etchmiadzin, Information Services. 17 Temmuz 2007
4. Wikipedia: “Alex Manoogian

St. John Armenian Church, in Southfield, Michigan – one of numerous Armenian churches to be funded by the Manoogian family

Görsele ait bilgi

Manoogian ailesinin bağışlarıyla yapılan sayısız kiliseden biri: Michigan, Southfield’deki St. John Ermeni Kilisesi.


Atıf ve kaynak

Dave Parker’ın kendi çektiği fotoğraf [GFDL ya da CC-BY-3.0], bkz. Wikimedia Commons


Son eklenen gerçekler

Ermeni Protestan Kilisesi Konstantinopolis’te 1846’da kuruldu.

Gerçek 94

Ermeni Protestan Kilisesi Konstantinopolis’te 1846’da...

Maraşlı Ermeniler kendilerine özgü bir geleneksel nakış sanatına sahiptir.

Gerçek 93

Maraşlı Ermeniler kendilerine özgü bir geleneksel nakış...

Türk Milli Mücadele hareketinin Erzurum Kongresi 1919’da Sanasaryan Koleji’nde toplandı.

Gerçek 92

Türk Milli Mücadele hareketinin Erzurum Kongresi 1919’da...

Korsan Kaptan Kidd Hint Okyanusu’ndaki Ermeni ticaret gemisini 1698’de ele geçirmişti.

Gerçek 91

Korsan Kaptan Kidd Hint Okyanusu’ndaki Ermeni ticaret...